Mweelo wakuminta kwabachikula ulokutanta

New Ziana > Provincial Newspapers > Mweelo wakuminta kwabachikula ulokutanta

Tubunga tulwanina zyeelelo zyabachikayintu tulokusungwaazya zyiiyo mumagunzi
amuzikolo kuchitila kulwana kuminta kwabachikula musule akubbuka kwakuti mweelo
wamakkumi obile akamwi (21%) kuzwa kumwaanda kwabakatumbuka aakati ka-2019
a-2022 mbachikula.
Mfukununo yaChisi Yaatala aKuminta kwaBachikula muZimbabwe yakachitwa a Centre
for Sexual Health and HIV AIDS Research Zimbabwe (CeSHHAR) kiibelekela aamwi
aMutabi waBulondosi aKulelwa kwaBana, UNICEF, UNESCO a UNFPA
kwakatondeezya chiimo chibi chakuminta kwabachikula bamwi baniini loko kuti
balamyaaka kkumi (10), alimwi bamwi nkabajatwa kazunda kasyulamatongo (HIV).
Akaambo kachiimo eechi chiliwo, tubunga tulwanina zyeelelo zyabachikayintu
tulokusungwaazya zyiiyo zyakusumpula mwana musimbi. Musololi waWomen Action
Group, Edinah Masiyiwa wakaamba oobo. “Zyakasika kulindiswe kuti bana basimbi
bachikula tabakwe luzibo aatala amakani azyamalalane alimwi akuzyalana, tabakwe
luzibo aatala abubi bwakuswanana kumakani azyamalalane kabatanakwatwa alimwi
kabali baniini. Aboobo mukuli wesu wakuyiisya aatala abubi naakuti bubi bwakunjila
muli zyamalalane kochili muniini.”
“Nzitulokubona nzyakuti bantu bayoowa kazunda kasyulamatongo (HIV) kwiinda
kuminta alimwi, mbuuli chisi, tweelede kujana milumbe mikoloondo ymyaaka yama1990
yaatala akazunda kasyulamatongo alimwi tweelede kulangana kapati zyalane
lyabachikula kwiinda lyabapati. Bazyali tabalokuba achiindi chilamfu pe abana babo,”
wakayungizya.
Muzulwidi waWhispers, Tendai Chatikobo wakati, “Zitonta bachikula loko kuti baminte
nkubulika kwanzila zyakunenekela luzibo kuli bachikula, kubulika kwazibelesyo zinga
zilabamwaya bukata alimwi akubachita kuti bajane luzibo akulyiiminina. Ndibona
twatalika kubona kuti basimbi banji ikapati mumasena aalimubuyumuyumu
balikuswaanana abuyumuyumu.
Ngwani ngutunga tulapa mulandu? Tatukoonga tulapa muntu mulandu pele tukonzya
kwaambuula aatala azyetelezya penzi eeli. “Tweelede kulangisisya bwiime buliwo
alimwi akusongola penzi lyajakutwa oobi, mapenzi abuchete aali kuchita kuti bana
basimbi baniini baminte kuchitila kuti bajane njiisyo yakuti bapone kabotu. Kuzwa aawo,
tulasoleka, mputukonzezya, kubasungwaazya kuti baye kuzikolo naa kukwiiya milimu
alimwi akuti bayiiye kuzwa kubantu mbibatanooli aabo balamilimu naa nchito
zilombozeka”
Mukwiinda mungambo, Bachikayintu Bakalembesya Kutumbuka kumasena
azyabulondosi aali 1 560 basika ku-1 706 946 kuzwa mu-2019 kuya mu-2022.

TONGA
TONGA

Aakati kamyeelwe eeyi, makkumi obile akamwi kuzwa kumwaanda (21%) bali amyaaka
iili aakati kakkumi (10) akkumi lili amusanu atune (19).
Mfukununo yaamba kuti bachikula bakaminta bajanikana kumasena woonse ikapati
kumasena akumyuunzi, kumigodi amumapulazi alimwi kwakajanikana kuti mbana
balamuzyali womwe naa batakkali aabazyali babatumbuka.
Zilokuchitika nzyakuti bachikula balokunjila muli zyamalalane nkabayanda naakuti
balokwaangilwa ababo mbibayandana aabo nikuba kuti mbache balokujatwa
chamanguzu abantu mbibatayandani aabo.
Mulumbe ooyu wakasandwidwa kuChiTonga aMidlands State University National
Language Institute.

Most Popular