Gokwe isambala bwiime bwamabelesezyo aamali ‘butazobule kusanduka’ kubantu bakkala kubusena oobu

New Ziana > Provincial Newspapers > Gokwe isambala bwiime bwamabelesezyo aamali ‘butazobule kusanduka’ kubantu bakkala kubusena oobu

Kkansili yaDolopo lyaGokwe yakatalika kubambilila kweendelezegwa kwabwiime bwamali yamwaaka
wa2023 alimwi kubambwa kwamali ooku kunoli mumali ya-Amelika (USD) musule aakuti
miswaangano yabakkala mubusena oobu antoomwe abasibulidilano yakamana mviki yayinda.

Mbuzisisyo aatala amabelesezyo aamali kuGokwe yakatalika mu24 Ivwivwi alimwi yakamana mu4
Vumbipati.

Kkansili ilangilidwe kupa bwiime bwamabelesezyo aamali bumanininde kuMutabi waBweendelezi
bwaMagunzi mu25 Vumbipati.

Makani mapati ngamabambililo aamabelesezyo aamali ‘aatakabule kusanduka’ alimwi akuzooba
kwakuselela kwamali zyaluliyo abumwi bulingolingo bwaluliyo bwaajulu.

Kumbuzisisyo yakachitwa, uujisilidi chuuno chaMusololi wazyaMali baTafadzwa Manhivi bakaamba
kuti luliyo lwamwaaka wa2023 luyoosiigwa amweelo wa100-100 kuzwa kumwaanda kuchitila kuti
kukachingwe kuselesegwa kwamanguzu kwamali yaku-Amelika (USD).

“Masandu aaya ayolangisisya loko musiyano wakabawo alimwi wakaboneka mululiyo lwamwaaka
wa2022. Mabambe abwiime bwamabeleezyo aamali aaya anotalikdwe muUSD pele luliyo
lunochitwa kakubelesegwa mali yamomuno alimwi ayaku-Amelika,” wakaamba oobo.

Uujisi chuuno chaMusololi wazyaMali wakaamba kuti mweelo waluliyo woonse unoli amakkumi
musanu amusanu akamwi kuzwa kumwaanda (56%).

“Lutaanzi, tatulokuyungizya mweelo wamabambe aamali, tulokwiima amweelo wakaliwo kale pele
katuselezya lumwi luliyo alimwi mukwiinda kumakani ngitwakajana kulibasibulidilano besu,
twakaselezya luliyo lwamasena aakukkala kuya ku$6 kumasena aabantu banji, $8 kumasena aalakati
alimwi $12 kumasena aakkala bantu bache.

TONGA

BaManhivi bakati, “Chimwi chikolondo nchakuti bantu bakkala kubusena bakazuminana kuleezyo
zyakabambwa pele tuchambuuzyania abamwi mbitulidilana aabo.”

Kkansili yaDolopo lyaGokwe ilokweendelezya mweelo wamabelesezyo aamwaaka wa2022 uusika
mabbiliyoni ZWL$1.1.

Uujisilidi chuuno chaMusololi wazyaMali yaKkansili wakaamba kuti kkansili kwalino yakabungania
mali ZWL $346 363 753.94, yakatambula ZWL $31 500 000 yalusumpuko lwazilikiti alimwi aaZWL$
30 750 613.29 yakazwa kuZINARA.

Kwalino chikweelete chabantu kuKkansili lyaDolopo lyaGokwe chisika ZWL$ 226 801 106.15 (18%),
ma-indasitili (40 %) alimwi masena aazyamabbindawuko (332 %).

Kkansili ilachikwelete cha ZWL$ 15 693 304.24.

“Aabo balazikwelete kuKkansili mbabo bakalikunjizya mali nyingi kuKkansili. Mabbindawuko manji
akajalwa kakutakwe kuzibisya kkansili alimwi masena manji aama-Indasitili taanamana, beni masena
aaya tababoneki mbukunga tabakkali muGokwe.

“Mweelo wakatanta kusika ku402 kuzwa kumwaanda (402% kumali Kkansili njiikweleta bantu alimwi
eezi zyaamba kuti Kkansili inoliya eezyo nzyiikonzya alimwi mbuuli mbukweelede kumulawo kuchitila
kuti ikonzye kweendelezya eezyo zilimumanguzu aayo,” bakaamba oobo baManhivi.

Bakaamba kuti bwiime bwamabelesezyo aamali amwaaka wa2022 bwakachelezegwa aazintu zyiingi
ziswaanizya bantu bataliyi ikapati mumasena aakkala bantu, masena aatalikuyakwa alabeni
batatobelezeki mbukunga takuzibinkene kuti balikuli, masena aakachaala chiindi kakutakwe bantu
amayake, kutaliya kwabantu balamasena, kuselela kwamweelo wabwiime bwamabelesezyo aamali
alimwi akutunzigwa nembo kwamusika wamali uutali mumulawu naa kakulangidwe mweelo
waluliyo uutobelezya wamabbenki chiindi kkansili niitobelezya mali yayo yazikwelete.

Uujisi chuuno chaMusololi wazyaMali wakaamba kuti kwasyaala kubikka mulumbe wakuti kkansili
ibweze masena aakuyaka aatakwe bantu alimwi antoomwe awawo aatalikuyakwa, kutola aabo
balazikwelete kulibasikusesa zikwelete alimwi akuNkuta mpawo Kkansili yilinkilile nembo kiiyiisya
bantu akwaambuzyania aabo kilinzila yakusungwaazya bantu kuti baliye mali zyaKkansili.

Wakaamba kuti mwaaka wa2022 wakali muyumu mbukunga bwiime bwazyabuvubi bwakinkilila
nembo nkabuminama akuyumisya nzila zyakupa lugwasyo kubantu alimwi akuyumya nzila
zyakuuzya akuyokola mali zilimubantu.

“Musiyano akukomena kwamusika wamali uutali mumulawu mumabbindawuko aali mumulawu
kakulangidwe muulo uulimumulawu waRBZ kwiinkilila nembo kakuselezya manguzu aamweelo
wabwiime bwamabelesezyo aamali mumwaaka wa2022 alimwi amali zyakali zyayobolwa. Mwaaka
ooyu uzibinkene loko kuti mwaaka wakukachilwa kuliya kwabantu balazikwelete kwamyeezi
makkumi otatwe alamyeezi musanu awumwi (36),” bakaamba oobo baManhivi.

Bakaamba kuti mali zipegwa aafulumende mukwiinda mumali zyalusumpuko lwazilikiti alimwi amali
zyazibuka akubambulula migwagwa yakeeta masandu mapati musule aakuti Kkansili yakeendelezya
mapulojeketi mapati aagwasya luundu.

Mulumbe ooyu wakasandwidwa kuzwa kuChikuwa aMidlands State University National Language
Institute (15/11/22)

Most Popular